De vakantieperiode
Een vakantie doet vaak goed, maar de huid krijgt onderweg soms flink wat te verduren. Zon, warmte, zeewater, insecten en contact met andere omgevingen kunnen allemaal invloed hebben op de huid. Sommige klachten ontstaan direct, terwijl andere pas na thuiskomst zichtbaar worden. Van zonreacties en insectenbeten tot minder bekende huidaandoeningen uit het buitenland: het is goed om te weten waar je op kunt letten.
Zon, warmte en huidreacties
De zon is een van de belangrijkste oorzaken van huidveranderingen tijdens en na een vakantie. UV-straling kan de huid beschadigen en draagt bij aan huidveroudering. Bij herhaalde of langdurige blootstelling kunnen veranderingen ontstaan in de structuur van de huid. Een goede zonbescherming blijft daarom belangrijk. Denk aan zonnebrandcrème met minimaal SPF 30 en bescherming tegen zowel UVA- als UVB-straling, beschermende kleding en het vermijden van de felle middagzon.
Toch kan de huid ondanks goede bescherming reageren op zonlicht. Een bekend voorbeeld is Mallorca acne.
Mallorca acne
Mallorca acne, ook wel acne aestivalis, ontstaat vaak na intensieve blootstelling aan de zon. Er verschijnen kleine rode bultjes, vooral op de schouders, het decolleté, de bovenarmen en soms op het gezicht. De reactie kan samenhangen met zonlicht in combinatie met vette zonnebrandmiddelen of oliën.
Het voorkomen van Mallorca acne is mogelijk door de volgende voorzorgsmaatregelen:
• Het gebruik van zonnebrandmiddelen die niet-comedogeen zijn, en vermijden van vette crèmes of oliën.
• Het beperken van zonblootstelling, vooral tussen 12:00 en 15:00 uur.
• Het dragen van beschermende kleding en het gebruik van zonnebrandcrème met een hoge SPF.
Niet alleen de zon speelt een rol
Tijdens een vakantie komt de huid ook in aanraking met insecten, zeedieren, zand en andere omstandigheden dan thuis. Daardoor kunnen heel verschillende huidreacties ontstaan. Muggenbeten veroorzaken bijvoorbeeld vaak jeuk, roodheid en zwelling. In sommige vakantielanden kunnen muggen daarnaast infectieziekten, zoals dengue, overbrengen. Beschermende kleding, een muggenwerend middel en een muskietennet kunnen de kans op beten verkleinen. Ook teken vragen om extra aandacht. Een teek moet zo snel mogelijk en op de juiste manier worden verwijderd. Ontstaat daarna een rode, ringvormige uitslag rond de beet, dan is het verstandig om een arts te raadplegen.
Zee en strand kunnen eveneens huidklachten geven
Een dag aan zee kan ook onverwachte huidreacties opleveren. Contact met een kwal kan roodheid, jeuk, zwelling of kleine blaasjes veroorzaken. Brandkoraal kan een branderig en prikkelend gevoel geven dat vergelijkbaar is met contact met brandnetels. In tropische gebieden kunnen daarnaast parasieten voorkomen in zand of grond. Die kunnen via de huid binnendringen en huidafwijkingen veroorzaken.
Een voorbeeld is larva migrans. Hierbij ontstaan vaak opvallende, kronkelende huidafwijkingen doordat larven zich door de oppervlakkige huid bewegen. De aandoening wordt relatief vaak meegenomen van een tropische strandvakantie. Ook tungiasis wordt via de omgeving opgelopen. Deze aandoening wordt veroorzaakt door een kleine zandvlo die zich in de huid van de voeten kan ingraven. Eerst kan slechts een klein zwart puntje zichtbaar zijn, waarna roodheid, zwelling, jeuk en pijn kunnen ontstaan.
Huidklachten kunnen ook later zichtbaar worden
Niet iedere reactie is direct tijdens de vakantie merkbaar. Sommige huidproblemen worden pas dagen of weken later duidelijk. Leishmaniasis is daar een voorbeeld van. Deze aandoening wordt overgebracht door zandvliegjes en wordt in het buitenland opgelopen. Bij de huidvorm kan op de plaats van de beet eerst een niet-pijnlijke pukkel of knobbel ontstaan. Later kunnen korstvorming en een wond ontstaan, waarna soms een litteken achterblijft.
Daarnaast heb je bedwantsen, deze kunnen pas na thuiskomst voor problemen zorgen. Ze komen wereldwijd voor en leven onder andere in en rondom bedden, banken en stoffen stoelen. Hun beten zijn meestal vrijwel pijnloos, maar kunnen later jeukende huidreacties veroorzaken.
Tijdelijke tatoeages zijn niet altijd onschuldig
Op veel vakantiebestemmingen worden tijdelijke henna tatoeages aangeboden. Aan de gebruikte kleurstof kan PPD zijn toegevoegd. Deze stof kan een allergische reactie veroorzaken, met klachten zoals roodheid, jeuk, zwelling en blaasjes. Het is daarom verstandig om alert te zijn op sterke of aanhoudende huidreacties na het nemen van een tijdelijke tatoeage.
Wanneer is extra aandacht nodig?
Veel huidreacties na een vakantie zijn mild en verdwijnen vanzelf. Toch is het verstandig om huidveranderingen goed in de gaten te houden. Klachten die aanhouden, verergeren of samengaan met pijn, koorts, een ontsteking of een opvallende huidafwijking verdienen extra aandacht.
Een vakantie betekent vaak andere omstandigheden voor de huid dan thuis. Juist daarom helpt kennis over veelvoorkomende huidreacties om veranderingen sneller te herkennen en, waar nodig, tijdig verdere beoordeling te adviseren.
Bronnen
Huidarts.com
Huidziekten.nl
Rivm.nl