Droge handen, roodheid, jeuk of pijnlijke kloofjes: handeczeem kan op verschillende manieren zichtbaar worden. Het komt veel voor bij mensen die voor hun werk regelmatig hun handen wassen, desinfecteren, handschoenen dragen of in contact komen met water en producten. Juist daarom is het belangrijk om beginnende klachten op tijd te herkennen en de huidbarrière zo goed mogelijk te beschermen.
Wat is handeczeem?
Handeczeem is een ontsteking van de huid van de handen. De huid kan rood, droog en schilferig worden, maar er kunnen ook blaasjes, kloofjes of nattende plekken ontstaan. Jeuk is een veelvoorkomende klacht. Handeczeem kan plotseling optreden, maar ook langdurig aanwezig blijven of steeds opnieuw terugkomen.
Een belangrijke rol is weggelegd voor de huidbarrière. Deze beschermende laag helpt om vocht in de huid vast te houden en irriterende stoffen van buitenaf tegen te houden. Wanneer de huidbarrière beschadigd raakt, verliest de huid gemakkelijker vocht en kunnen irriterende stoffen en allergenen eenvoudiger binnendringen.
Waarom krijgen de handen zoveel te verduren?
Onze handen komen gedurende de dag met veel verschillende prikkels in aanraking. Denk aan water, zeep, schoonmaakmiddelen, desinfecterende middelen en verzorgingsproducten. Ook het regelmatig dragen van handschoenen kan invloed hebben op de huid, vooral wanneer de handen daaronder warm en vochtig worden. Bij beroepen waarin veelvuldig handen wassen, desinfecteren of contact met water noodzakelijk is, kan de huidbarrière daardoor extra worden belast.
Er bestaan verschillende vormen van handeczeem. Irritatief handeczeem kan bijvoorbeeld ontstaan door herhaald contact met water en zeep. Bij contactallergisch handeczeem reageert de huid op een stof waarvoor iemand allergisch is, zoals bepaalde conserveermiddelen of parfumstoffen. Mensen met een atopische aanleg hebben van nature vaak een kwetsbaardere huid en daardoor meer kans op klachten.
Ook droge lucht heeft invloed
Niet alleen producten en water kunnen handeczeem verergeren. Ook de omgeving speelt een rol. Vooral tijdens koude maanden daalt de luchtvochtigheid. Buiten is de lucht droger en binnen staat de verwarming vaak aan. Hierdoor verdampt meer vocht uit de huid, waardoor de handen sneller droog, trekkerig en gevoelig kunnen worden. Ook tijdens een vliegreis is de luchtvochtigheid erg laag. Wie al een droge of kwetsbare huid heeft, kan daardoor merken dat klachten zoals schilfering en kloofjes sneller toenemen.
De huidbarrière beschermen
Bij handeczeem is voorkomen van verdere irritatie belangrijk. Dat begint met zo zorgvuldig mogelijk omgaan met de huid. Was de handen met een mild product wanneer dat nodig is en droog ze daarna goed af. Gebruik regelmatig een neutrale, vette crème of zalf om vochtverlies te beperken en de huidbarrière te ondersteunen. Vooral na het wassen en aan het einde van de dag kan dit helpen.
Bij werkzaamheden waarbij handschoenen noodzakelijk zijn, is het verstandig deze niet langer te dragen dan nodig. Bij langdurig gebruik kunnen katoenen onderhandschoenen helpen om transpiratie en irritatie te verminderen.
Kleine gewoontes kunnen verschil maken
Ook buiten het werk kunnen dagelijkse gewoontes invloed hebben op handeczeem. Tijdens huishoudelijke werkzaamheden kunnen handschoenen helpen om direct contact met water en schoonmaakmiddelen te beperken. Let daarnaast op sieraden. Onder je ringen kunnen water, zeepresten en andere stoffen achterblijven. Hierdoor kan de huid langduriger vochtig of geïrriteerd blijven. In perioden met droge lucht kan het nodig zijn om vaker te smeren. Een wat vettere zalf voor de nacht kan dan extra ondersteuning bieden.
Wanneer is behandeling nodig?
Soms zijn goede huidverzorging en het vermijden van irriterende stoffen niet voldoende. Bij een duidelijke opvlamming van handeczeem kan medische behandeling nodig zijn, bijvoorbeeld met een lokaal corticosteroïd in combinatie met een indifferente crème of zalf. Blijven de klachten bestaan, worden ze erger of ontstaan er pijnlijke kloofjes, blaasjes of ontstekingen? Dan is het verstandig om contact op te nemen met een huisarts of dermatoloog.
Voorkomen begint bij herkennen
Handeczeem ontstaat vaak door een combinatie van factoren. Water, producten, handschoenen, droge lucht en persoonlijke aanleg kunnen allemaal een rol spelen. Juist doordat de handen dagelijks zoveel belast worden, kunnen kleine huidveranderingen gemakkelijk verergeren. Door beginnende droogheid, roodheid of irritatie serieus te nemen en de huidbarrière goed te verzorgen, kunnen klachten vaak worden beperkt. Goede handverzorging is daarom niet alleen belangrijk wanneer er al eczeem is, maar juist ook om problemen zoveel mogelijk te voorkomen.
Wil je hier meer over leren? U-Consultancy biedt in Nieuwegein de 1-daagse Masterclass Eczeem aan. Deze masterclass is gebaseerd op actuele wetenschappelijke inzichten en praktijkgerichte casuïstiek, zodat je je kennis over eczeem verder verdiept en leert hoe je deze in de praktijk toepast.
Bronnen
Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV), Handeczeem
U-Consultancy, presentatie Handeczeem VMCE